Edward Deci - Zelfbeschikkingstheorie

Wat is zelfbepalend gedrag?

Gevraagd door: Nina Erdoğan  |  Laatste update: 12 januari 2026
Score: 4.2/5 (22 stemmen)

Wat is zelfbepalend gedrag? Zelfbepalend gedrag lijkt op autonomie, maar heeft een andere dynamiek. Het draait vooral om de behoefte om zelf de controle te houden, vaak vanuit een gevoel van frustratie of onveiligheid. Dit gedrag komt voort uit de behoefte om de wereld voor zichzelf voorspelbaar te maken.

Waar komt zelfbepalend gedrag vandaan?

Zelfbeeld. Het beeld dat we van onszelf hebben, is een belangrijke bepaler van ons gedrag. Wanneer bepaald gedrag in lijn ligt met wie we willen zijn en met onze waarden, zijn we eerder intrinsiek gemotiveerd om dat te vertonen. Zelfbeeld is stevig verankerd in mensen en kan gedragingen in meerdere contexten verklaren.

Wat is zelfbepalingsgedrag?

Zelfbepaling is de vertaling van het Engelse woord Selfdetermination. Dit begrip gaat over persoonlijke ontwikkeling en zelfstandig functioneren. Volgens de theorie kan er pas sprake zijn van zelfstandige ontwikkeling en functioneren indien mensen autonoom gemotiveerd zijn.

Wat is gestoord gedrag?

Storend gedrag wordt gestoord gedrag als het terzelfdertijd leed veroorzaakt bij de persoon zelf (bijv. niet aanvaard worden in de samenleving) en/of bij de onmiddellijke omgeving (ouders, school, …). Het kan gaan over agressie, criminele feiten, liegen of het zich niet kunnen houden aan regels.

Wat is odd gedrag?

Een kind met een oppositioneel-opstandige gedragsstoornis (odd) is opstandig, dwars, driftig en zeer moeilijk opvoedbaar. De afkorting odd komt van de Engelse term oppositional defiant disorder. Bij odd is er sprake van zowel gedrags- als stemmingsproblemen.

28 gerelateerde vragen gevonden

Wat is het verschil tussen ADHD en ODD?

Door het samengaan met andere ziektebeelden, is de diagnose ODD niet eenvoudig te stellen. Zo overlappen bijvoorbeeld de symptomen van een oppositioneel-opstandige gedragsstoornis en ADHD. Bij ODD ligt de nadruk echter meer op agressiviteit en bij ADHD op impulsiviteit.

Wat zijn de symptomen van een gedragsstoornis bij volwassenen?

Een persoonlijkheidsstoornis herkennen
  • telkens terugkerende conflicten met mensen in de omgeving.
  • een instabiel levenspatroon en niet goed richting aan het leven weten te geven.
  • extreme gevoelsuitingen en sterke stemmingswisselingen.
  • agressieve uitingen en snel impulsief reageren.
  • snel buitengesloten of afgewezen voelen.

Wat is een dissociale persoonlijkheidsstoornis?

Een antisociale persoonlijkheidsstoornis betekent dat iemand diep van binnen weinig of geen respect heeft voor anderen en hun rechten. Dit wordt ook wel psychopathie, sociopathie of dissociale persoonlijkheidsstoornis genoemd. Een antisociale persoonlijkheidsstoornis (ASP) begint meestal rond de leeftijd van 15 jaar.

Wat is labiel gedrag?

Je reageert vaak impulsief en neemt plotselinge besluiten zonder de gevolgen ervan te overzien. En komt daardoor in de problemen. Je hebt last van snel wisselende stemmingen. Je kunt last hebben van woede-uitbarstingen of je reageert je emoties af op jezelf of anderen.

Wat is excessief gedrag?

Bij excessief gedrag wordt een probleem ervaren doordat het gedrag te vaak, te langdurig of te hevig optreedt, zoals bijvoorbeeld geagiteerd gedrag. Bij gedragstekorten vormt juist de afwezigheid of het te weinig optreden van gedrag het probleem, bijvoorbeeld apathisch gedrag.

Wat is het beginsel van zelfbeschikking?

Zelfbeschikking is het recht op eigen keuzen en zelfstandigheid, zowel voor het individu als voor een collectief, bijvoorbeeld een volk. Het individuele recht op zelfbeschikking kan gezien worden als een element van de persoonlijke vrijheid, en daarmee als een grondslag van de mensenrechten.

Wat betekent self-determination?

Deze theorie stelt dat mensen uit zichzelf, intrinsiek, gemotiveerd zijn om zich te ontwikkelen, maar dat voor het behoud van intrinsieke motivatie aan drie psychologische basisbehoeften voldaan moet worden.

Welke 3 factoren bepalen je gedrag?

In het model worden drie factoren genoemd die bij elk gedrag een rol spelen: capaciteit, omgeving en motivatie. Deze drie factoren interacteren voortdurend met elkaar en bepalen of je een bepaald gedrag wel of niet uitvoert. * Opportunity betekent gelegenheid. Hier vertalen we het als omgeving.

Waar komen gedragsproblemen vandaan?

Gedragsproblemen zijn niet aangeboren, maar worden veroorzaakt door de omstandigheden. Mogelijke oorzaken voor gedragsproblemen zijn een niet-stabiele opvoeding of het meemaken van ingrijpende gebeurtenissen zoals geweld of seksueel misbruik. Gedragsproblemen kunnen voorkomen bij kinderen en bij volwassenen.

Wat betekent het om je eigen zin door te drijven?

Je zin doordrijven kan gaan over:
  • Het doordrukken van jouw zienswijze op een bepaald onderwerp.
  • Het doorduwen van jouw visie op een bepaald onderwerp.
  • Het afdwingen van jouw normen op een bepaald onderwerp.
  • Het volharden in jouw methodiek als de enige juiste methode om iets te doen.

Hoe weet je of iemand emotioneel onvolwassen is?

Emotioneel onvolwassen gedrag kenmerkt zich door impulsiviteit, een gebrek aan regulatie en het vermijden van verantwoordelijkheid. Dit gedrag is vaak beschadigend in relaties. De basis hiervoor wordt vaak gelegd in de kindertijd. Hoe je ouders en verzorgers met jouw behoeften en emoties om gingen is heel bepalend.

Hoe noem je iemand die overal aan denkt?

Hoe herken ik narcisme? Iemand met narcisme heeft veel behoefte aan bewondering en bevestiging. Hij of zij toont weinig inlevingsvermogen en kan zich beter voelen dan anderen.

Hoe merk ik dat het niet goed gaat met iemand?

Zich terugtrekken: de persoon laat zelden van zich horen of is eerder stil. Snel boos of verdrietig: de ander bijt van zich af, huilt vlugger. Weinig energie: de passie die je vroeger zag, is er niet meer. Niet zichzelf: je hebt het gevoel dat de ander een masker opzet.

Wat is de gevaarlijkste persoonlijkheidsstoornis?

Een dissociatieve identiteitsstoornis is een ernstige aandoening die gevaarlijke situaties met zich mee kan brengen. Voor jezelf en voor je omgeving. Het is dan ook belangrijk om hulp in te schakelen als je vermoedt dat je met deze stoornis kampt.

Wat is een gespleten karakter?

Dissociatieve identiteitsstoornis (DIS) (in de ICD-terminologie: meervoudigepersoonlijkheidsstoornis of multipelepersoonlijkheidsstoornis (MPS)) is een dissociatieve stoornis waarbij iemand afwisselend twee (of meer) van elkaar te onderscheiden persoonlijkheidstoestanden kan aannemen.

Wat is iemand met twee gezichten?

Leven met een borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS) – ook wel emotieregulatiestoornis of borderline stoornis genoemd – voelt vaak alsof je twee gezichten hebt. Het ene gezicht vol passie, empathie en gevoeligheid. Het andere vol twijfel, impulsiviteit en pijn en daarbij dus ook veel stress.

Hoe herken je iemand met ODD?

In het Nederlands heet dit oppositionele-opstandige stoornis. Kinderen met ODD zijn moeilijk in de opvoeding, ongehoorzaam en in verzet. Ze maken veel ruzie, zijn driftig en houden zich niet aan de regels, maar feitelijk gewelddadig gedrag is niet aan de orde.

Wat valt onder ernstige gedragsproblemen?

Er is sprake van één of meerdere van de volgende typen storend gedrag: dwars en opstandig gedrag; prikkelbaar en driftig zijn; anderen ergeren; antisociaal gedrag; agressief gedrag; En er is sprake van nadelige gevolgen voor het kind en/of de omgeving; En het gedrag houdt minstens enkele maanden aan.

Hoe herken je iemand met een persoonlijkheidsstoornis?

Kenmerken persoonlijkheidsstoornis

het gevoel dat je waardeloos bent. wantrouwen richting andere mensen. moeizame relaties. moeite hebben met het uiten van gevoelens of gevoelens juist te snel uiten.

Wat is het syndroom van Kanner?

Autistische stoornis, klassiek autisme, vroegkinderlijk autisme of syndroom van Kanner was een aandoening behorend tot de pervasieve ontwikkelingsstoornissen. Vaak werd de aandoening simpelweg aangeduid met autisme, een term die ook wel gebruikt werd voor verwante stoornissen.